احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
340
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
صورت نر و ماده جداگانه بهصورت شاتون مىباشد ، گلها معمولا در اوايل بهار ظاهر مىشوند . ميوهء آن پس از چند ماه مىرسد و دانههاى آن بين ماههاى تير تا آبانماه همراه فلسهايى كه از شاتون كنده مىشود به اطراف پراكنده مىشود . اين درخت بومى عرضهاى بالاى نيمكرهء شمالى است و تا ارمنستان و قفقاز و ايران پيش مىرود ، در جنگلهاى اروپا به خصوص در جنگلهاى فرانسه نيز انتشار دارد ، در ايران بيشههايى از توس در ارتفاعات طالقان و درهء غربى شهر ستانك كه به جادهء چالوس و كرج منتهى مىشود و در ارتفاعات 2700 مترى از سطح دريا در درهء تالار و حد بالاى جنگل بين زيراب و شهميرزاد مىرويد . برگ درخت توس تركيب شيميايى : اسانس روغنى فرار - مادهء رزينى بتولين - ساپونين . خواص درمانى : آن را با گل بنفشه و گل زيرفون از هركدام 15 گرم در نيم ليتر آب جوش دم كرده شب موقع خواب صاف كرده و بنوشيد . گريپ و سرماخوردگى را درمان مىكند . شيرهء درخت توس نام ديگر : آب توس . طرز تهيه : در بهار سوراخ كوچكى در قسمت بالاى تنهء درخت توس ( برابر سينهء انسان ) ايجاد مىكنند و ساقهء باريك نى مانند ساقهء غلات را در آن قرار مىدهند ، شيرهء گياه را از طريق اين سوراخ در ظرفى كه آنجا گذاردهاند هدايت مىكنند . خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد . براى كنترل رماتيسم و نقرس و رفع التهاب مثانه مفيد است ، براى درمان بيمارى افزايش درصد اوره در خون استفاده مىشود ، سردرد و سرگيجه را رفع مىكند . 2 - در استعمال خارجى ، براى درمان بيماريهاى پوستى نظير لكههاى قرمز خارشدار پوست استفاده مىشود . توس 1 - شاخه با شاتون ماده 2 - گل نر 3 - گل ماده 4 - ميوه